Tarihi kaynaklara nazaran Helenistik periyotta Bergama Hükümdarı 2’nci Attalos’un (milattan evvel 159-138) askerlerine söylediği, ‘Gidin ve bana yeryüzündeki cenneti bulun’ kelamı üzerine bugün Kaleiçi olarak bilinen bölgede kurulan Antalya; Likya ve Pamfilya’dan Roma ve Bizans’a, Selçuklu’dan Osmanlı’ya birçok medeniyete mesken sahipliği yaptı. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Hiç elbet dünyanın hoş şehridir’ diye tanımladığı Antalya, bugünlerde hem Türkler tarafından birinci defa fethedilişi hem de Atatürk’ün kenti birinci ziyaretinin yıl dönümünü birlikte kutluyor.
DUVARLARDA GİZLİ 800 YILLIK KİTABELER
Büyük Selçuklu Sultanı 1’inci Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından birinci fethi 5 Mart 1207’de gerçekleşen Antalya’da, Selçuklu periyoduna ait yapılan araştırmalarda, tarihi kent Kaleiçi’nde tarihi surlar ve meskenlerin duvarlarında, Selçuklu periyoduna ilişkin çok sayıda fetihname kitabesine ulaşıldı. Antalya Valiliği dayanaklarıyla yürütülen araştırmalarda, Selçuklu tarihi araştırmacısı Dr. Mahmut Demir ve Kültür ve Turizm Vilayet Müdürlüğü’nden Gülcan Acar tarafından yerleri tespit edilen 45 kitabe tek tek fotoğraflanıp, belgelendi ve çeviri edildi.
ANTALYA İKİ SEFER FETHEDİLDİ
Dr. Mahmut Demir, Antalya’nın Anadolu’da Selçuklu’nun en kıymetli liman kentlerinden ve kışlık merkezlerinden biri olarak kullanıldığını belirterek, “Bilindiği üzere Antalya iki defa fethedilmiş bir İslam beldesi. Birinci fetih 1’inci Gıyasettin Keyhüsrev’in hayatında, 5 Mart 1207 tarihinde gerçekleşiyor. Lakin Keyhüsrev’in vefatından 4 yıl sonra Türkiye Selçuklularının kendi içinde yaşadıkları bir fetret periyodu münasebetiyle burası Müslüman hakimiyetinden çıkıyor ve Rumların hakimiyetine giriyor. Bunun üzerine kısa müddet içerisinde Türkiye Selçuklu tahtına çıkmayı başaran İzzettin Keykavus, üç gün içinde kenti kuşatma altına alıyor ve 1 yıl, 1 ay süren kuşatma sonucunda Antalya’yı tekrar Selçuklu mülkü haline getiriyor. Kuşatma 24 Aralık 1215’te başlıyor ve 22 Ocak 1216 tarihinde fetih gerçekleşiyor” dedi.
KİTABELER BÂTIN KÖŞELERDE ORTAYA ÇIKTI
Fethin hicri 30 Ramazan 612, yani Ramazan Bayramı’na denk geldiğini kaydeden Dr. Demir, “Bu sebepten bir fetihname hazırlatıyor Sultan İzzettin Keykavus. Bu fetihname, bilinen en büyük Türkiye Selçuklu Kitabesi. Tıpkı biçimde bir kağıda fetihname formunda yazılmış. Şiirsel bir Arapça ile kaleme alınmış. Kağıda yazılır üzere taşa yazılmış bir fetihname. 45 modülden oluşuyor. Fetihnamenin kendisi 43 modül. Onu destekleyen iki başka kesimi daha mevcut. Arapça bir metin ve Antalya surları üzerine yerleştirilmiş. Günümüzde surların bir kısmı ayakta olmadığı için 7’si kaybolmuş, 9’u Etnografya Müzesi’nde sergilenmekte. 29’u ise surların üzerinde bulunmakta” diye konuştu.
ZORLU ARAŞTIRMA SÜRECİ
Bu kitabeleri Gülcan Acar’la bir arada Kaleiçi’nin derinliklerine girerek araştırdıklarını anlatan Dr. Mahmut Demir, “Çünkü bu kitabelerin birçok görünmeyen noktalarda ve bina çatılarında, özel mülklerin içerisinde vakitle ziyan görmüş durumda. Çalılar tarafından bürünmüş durumda. Gülcan hanım tek tek bunları binbir zahmetle fotoğrafladı. Dijital tekniklerle fotoğrafladı. Ben de naçizane bunların çevirilerini ve metinlerini hazırladım. Bu halde herkesin göremeyeceği fetihnameyi herkesin görebileceği bir biçimde sergilemeye çalıştık. Umarım yararlı olur ve devamı gelir” dedi.
KAYIP KİTABELER ARTIK SERGİLENİYOR
Kültür ve Turizm Vilayet Müdürlüğü’nde fotoğrafçı olarak vazife yaptığını belirten Gülcan Acar, Antalya’ya yeni tayin olduğunu, birinci olarak bu kitabeleri fotoğraflama vazifesi verildiğini söyledi. Acar, “Önce ne olduğunu tam olarak anlayamadım lakin surların ortasında bu kitabeleri gördüğümde inanılmaz estetikti. Bu kitabeleri ayrıyeten stant alanında tıpkı duvarda durdukları üzere birebir ve biraz kabartmalı biçimde ve her bir kitabeyi gerçek ölçüsünde burada izleyicinin karşısına getirdik. Benim için dayanılmaz bir işti. Ben inanıyorum ki her gün yanından geçip giderken bir sürü insan bunları görmeden gidiyor. Fakat artık farkındalıkların artacağını düşünüyorum” diye konuştu.
Diğer yandan bu kitabelerin ölçüleri gerçeğiyle birebir kabartma replikalarından oluşan stant, fetih kutlamaları kapsamında Akdeniz Üniversitesi, Atatürk Kültür Merkezi başta olmak üzere çeşitli merkezlerde sergileniyor.
