Oscar mükafatları her yıl sinema sanayisinin şimdiki karakterini yansıtır. Lakin bu kez farklı bir dokusu var. Hollywood’da bu ödül oylamasının referandum niteliği taşıdığı yorumları yapılıyor. En yeterli sinema için en güçlü aday olan birçok kategoride de çarpışan “Günahkarlar” (Yönetmen Ryan Coogler) ve “Savaş Savaş Üstüne” (Yönetmen Paul Thomas Anderson), ödül için oy kullanan binlerce kişinin iki taban hakkındaki yorumunu da yansıtacak. Günahkarlar, ırkçılık ve ABD’nin bir asır öncesinin mirasının yansımasıyken, Savaş Savaş Üstüne ise ABD’nin şimdisinin yorumu olarak bedellendiriliyor. Bilhassa Trump idaresinin otoriterliğinin şimdiki yansıması oylamada tesirli olacaktır.
Akademi’nin yapısının son yıllarda değişmesinin de mevcut görüntüde tesiri büyük. Çünkü dünyanın dört bir yanından sinemacılar Akademi’ye katılıyor. Ayrıyeten ‘dezavantajlı kümeler için müspet ayrımcılık’ sorununu de düşününce Günahkarlar’ın birçok bakımdan avantajlı olduğunu düşünebiliriz.
Bu sayfada daima söz ettiğimiz üzere sinema hiçbir vakit yalnızca sinemadan ibaret olmadı. Tarih boyunca global politik, sosyo-ekonomik gelişmeler sinemayı etkiledi. Ödüllerde de daima bunu gördük. Oscar yakın vakte kadar yalnızca Hollywood’un gösteri sahnesiyken yapısal değişiklikle dünyanın sinema merkezi haline gelmeyi başardı. Memleketler arası sinema kategorisindeki sinemaların, bu kategori dışında da aday olmaya başladığından beri tablo daima değişiyor ve Oscar’da çeşitlilik gözleniyor.
Evet, Oscar gösteri sahnesi. Sinema ismine da insanlık namına da çok fazla mana yüklememek gerek. Fekat gerçeğe de göz kapayamayız. O denli ya da bu türlü Oscar, sinema sanayisinin en belirleyici mecralarından biri. Mükafatları önemsememiz de böylesi bir gerçekliğe yaslanıyor. Oscar’da ödül almayı bırakın aday olmak bile bir sinemanın, direktörün ya da oyuncunun hayatını değiştirecek gelişmedir. Bunu inkar etmeden yolumuza devam edelim…
Normal kurallarda ABD’nin İran hücumları sebebiyle milletlerarası kategoride olan “Sadece Bir Kazaydı” sinemasına baht verebilirdik. Fakat görebildiğimiz kadarıyla ABD’de ve Akademi üyeleri ortasında bu türlü bir gündem yok. İranlı direktör Cafer Penahi tarafından İran’da Farsça çekilen fakat ülkesinde yasaklı olduğu için Fransa’nın adayı olan sinemanın bu kategoride çok bahtı olmadığını düşünüyorum. Burada arkasına rüzgar alan iki sinema var: Manevi Bedel bir (Yönetmen Joachim Trier) ve Bilinmeyen Casus (Yönetmen Kleber Mendonça Filho). Avrupa lobileri Manevi Değer’i öne çıkarıyor. Akademi’nin ABD ve Latin üyeleri ise Bâtın Ajan’a tam manasıyla aşık. Saklı Ajan’ın bu farklı rüzgarla sürpriz yapabileceğini düşünüyorum lakin katiyen memleketler arası kategoride heykelciği Manevi Bedel hak ediyor.
Filistin’de 5 yaşındaki Hind Receb’in Siyonist askerler tarafından katledilmesini anlatan “Hind Receb’in Sesi” de memleketler arası kategoride aday olarak büyük ses getirmişti. Tunus’un Oscar adayı olarak müsabakada yer alan sinema Venedik’te de ödül almıştı. Anlattığı bahis ve anlatımı itibariyle büyük tesir oluşturan sinemanın Hollywood’da da sesi yüksek lakin ödül alma talihi epeyce düşük.
Ödüllerde en çok yarışacak olan iki sinema belirli. “Savaş Savaş Üstüne», Eleştirmenlerin Seçimi, Altın Küre, BAFTA, ACE Eddies, DGA, PGA ve WGA üzere ödül tertiplerini silip süpürdü. Bunların hepsi de evvelce beri “Oscar’ın habercisi” olarak nitelendiriliyordu. Yeniden emsal bir durum kelam konusu olabilir. Lakin Günahkarlar sinemasının motivasyonu öylesine farklı ve manipülatif ki “Oscar’ın habercisi” telaffuzunun tarihi seyrini değiştirmesi kelam konusu olacak gibi…
