Hürmüz Boğazı, küresel LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yaparken, son günlerde yaşanan saldırılar nedeniyle ticari gemi geçişleri durma noktasına geldi. Bu gelişmeler, enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açarken, özellikle Avrupa’nın doğal gaz fiyatlarındaki artış önemli ölçüde hızlandı.
Son saldırılar ve Katar Enerji’ye ait LNG tesisine yönelik insansız hava aracı saldırısı, bölgedeki enerji arz güvenliğini doğrudan etkiledi. Bu saldırının ardından Katar’ın neredeyse tüm LNG ihracatını durdurması, uluslararası piyasalardaki petrol ve gaz fiyatlarını hızla yükseltti. Ayrıca, İran menşeli saldırıların ardından tesislerin üretimi geçici olarak kapatıldı, bu da arzın azalmasına neden oldu.
Gaz Fiyatlarındaki Yüzde 100’lük Artış
Avrupa’daki doğal gaz piyasası, bu gelişmelerin ardından ciddi bir fiyat artışı yaşadı. Hollanda merkezli sanal doğalgaz ticaret noktası TTF’de, nisan vadeli kontratta megavatsaat başı fiyatlar 14.20 itibariyle 65,5 euro seviyesine yükseldi. Bu fiyatlar, şubat ayının sonunda yani saldırılar başlamadan önce, 31,95 euro seviyesinde bulunuyordu. Böylece, Avrupa’daki gaz fiyatları saldırılar öncesine kıyasla %100’ü aşan bir artış gösterdi ve günlük kapanışlara göre artış yüzde 47 civarında gerçekleşti.
Küresel Piyasalarda Artan Rekabet ve Belirsizlikler
Qatar, dünya LNG ihracatında yaklaşık %20 paya sahip olup, Ras Laffan ve Mesaieed tesisleri aynı dönemde kapandı. Bu durum, 2022’den itibaren devam eden Rusya-Ukrayna savaşının enerji piyasalarına yansıyan en büyük arz şoklarından biri. *QatarEnergy’nin LNG tedarikinde yaptığı mücbir sebep ilanı*, hem uzun süreli sözleşmeleri bulunan alıcılar hem de spot piyasadaki arz-talep dengesinde belirsizlikleri artırıyor.
Öte yandan, Hürmüz Boğazındaki gemi trafiğinin durması, hem Avrupa hem de Asya’daki enerji arz kaynaklarının alternatiflerini zorlaştırıyor. ABD ve Avustralya gibi bölgesel LNG tedarikçilerinin pazardaki üstünlüğü, fiyatların kalıcı olarak yükselmesine neden oluyor. Bu gelişmeler, enerji piyasalarında küresel rekabeti kızıştırarak yeni fiyat dalgalanmalarının önünü açıyor.
Avrupa’da Doğal Gaz Depolama ve Gelecek Planları
Avrupa ülkeleri, özellikle Rusya ile enerji ilişkilerini azaltma yönünde adımlar atarken, mevcut doğalgaz depolama oranları %30 civarında. Bu oran, geçen yılın aynı dönemine göre oldukça düşük seviyelerde seyrediyor. Avrupa Birliği ülkeleri, enerji güvenliğini sağlamak amacıyla Doğalgaz Koordinasyon Grubu altında acil önlemler planlamaya başladı. 4 Mart’ta yapılması planlanan toplantı, bölgede yaşanacak aşırı gelişmelerin ve arz krizlerinin yönetilmesi açısından büyük önem taşıyor.
