ABD ile İran ortasında tırmanan savaş üçüncü haftasına girerken Washington güçleri İran’ın Basra Körfezi’ndeki stratejik Hark Adası’nı bombaladı. ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların İran’ın petrol ihracatının ana merkezi olan adadaki askeri tesislere yönelik olduğunu açıkladı.
ABD’li yetkililer operasyonun füze ve deniz mayını depolarını gaye aldığını, bu sistemlerin Hürmüz Boğazı’nda milletlerarası deniz nakliyatını engellemek için kullanıldığını savundu. Washington ataklarda petrol altyapısının bilhassa maksat alınmadığını vurguladı.
Trump ise yaptığı açıklamada Hark Adası’nı İran’ın “taç mücevheri” olarak nitelendirirken, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini engellemesi halinde petrol tesislerinin de gaye alınabileceği ikazında bulundu.
Basra Körfezi’nin kuzeyinde bulunan Hark Adası, İran iktisadı için hayati kıymete sahip. Manhattan’ın yaklaşık üçte biri büyüklüğündeki ada, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği ana terminale mesken sahipliği yapıyor.
Adanın etrafındaki derin sular, dev petrol tankerlerinin yanaşabilmesine imkan tanıyan ender bölgelerden biri. Bu özellik, İran’ın petrolünü deniz yoluyla global pazarlara ulaştırmasında Hark Adası’nı vazgeçilmez bir merkez haline getiriyor.
1960’lı yıllardan bu yana İran’ın petrol ihracatında kilit rol oynayan adada geniş depolama tankları, boru sınırları ve ülkenin en büyük güç tesislerinden kimileri bulunuyor. Terminal birebir anda yaklaşık 10 süpertankere yükleme yapabilecek kapasiteye sahip.
Hark Adası son olarak 1980’lerdeki İran-Irak savaşı sırasında ağır ataklara maruz kalmıştı. Saddam Hüseyin idaresindeki Irak ordusu adanın petrol altyapısını ağır formda bombalamış ve tesislerde önemli hasar oluşmuştu.
Ancak İran savaşın akabinde altyapıyı yine inşa ederek petrol ihracatını sürdürmeyi başarmıştı.
Son ABD saldırısının akabinde İran Petrol Bakanlığı’ndan üst seviye bir yetkili, adada yaklaşık iki saat boyunca aralıksız patlamalar yaşandığını ve sarsıntının “deprem üzere hissedildiğini” söyledi. Yetkili, petrol ve gaz altyapısına direkt bir atağın İran’ın petrol ihracatının büyük kısmını anında durdurabileceğini söz etti.
Bölgede çatışmalar sadece İran ile hudutlu kalmıyor. İran İhtilal Muhafızları, İsrail’e yönelik füze ve insansız hava aracı atakları düzenlediğini ve operasyonun Hizbullah ile koordineli yürütüldüğünü açıkladı.
İsrail ordusu ise 28 Şubat’tan bu yana İran’da yaklaşık 7 bin 600 gayesi vurduğunu duyurdu. İran’dan fırlatılan füzelerin akabinde Tel Aviv etrafında patlamalar yaşandığı bildirildi.
Körfez ülkeleri de çatışmaların tesirini direkt hissediyor. Suudi Arabistan hava savunma sistemlerinin altı insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. Katar’da bir füzenin önlendiği belirtilirken Bahreyn’de sirenler çaldı ve halktan sığınaklara gitmeleri istendi.
Irak’ın başşehri Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği de füze saldırısının amacı oldu. Iraklı güvenlik kaynaklarına nazaran akında elçilik kompleksindeki hava savunma sistemi ziyan gördü.
Hark Adası’na yönelik ataklar güç piyasalarında önemli tasa yarattı. Analistler, adadaki petrol altyapısının gaye alınması durumunda İran’ın petrol ihracatının büyük ölçüde durabileceğini ve bunun global petrol fiyatlarında sert artışa yol açabileceğini belirtiyor.
Savaşın tesirleri şimdiden global iktisada yansımaya başladı. Uluslararası Enerji Ajansı uyumunda Kanada’nın acil durum kapsamında 23,6 milyon varil petrol piyasaya sürme kararı aldığı açıklandı.
Artan jeopolitik tansiyon havacılık bölümünü de etkiledi. Yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle kimi memleketler arası uçuşlarda bilet fiyatlarının süratle arttığı bildirildi.
