IEA’nın Petrol Piyasası Raporu’na nazaran, Orta Doğu’daki savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden tanker geçişlerini fiilen durdurması nedeniyle global petrol arzı bu ay önemli gerileme gösteriyor. Bu durum, Körfez’deki petrol üreticisi ülkelerde yaygın üretim kısıntılarına ve birtakım alanlarda üretimin büsbütün durdurulmasına yol açıyor.
Dünyanın en kritik güç nakliyeciliği geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden 2025’te günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol eseri sevk edilirken, savaşın başlamasından bu yana sevkiyatlar kriz öncesi düzeylerin yüzde 10’undan daha azına geriledi.
Boğazdan tanker geçişlerinin kısa müddette olağana dönmemesi durumunda alternatif ihracat güzergahlarının sağlayabileceği hudutlu esnekliğe karşın, IEA mart ayında Körfez’de günlük yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretimini durdurabileceğini kestirim ediyor.
Aynı periyotta, global arzın ise günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi, böylelikle 2022’nin birinci çeyreğinden bu yana en düşük düzeye inmesinin beklendiği raporda, şu sözlere yer verildi:
“Küresel ölçekte, Körfez’den yapılan kesintili sevkiyatların yarattığı kayıplar, Kuzey Amerika üretiminin kış soğuklarının akabinde geri dönmesi ve Kazakistan ile Rusya arzının şubattaki aksaklıkların akabinde yine başlamasıyla bir ölçü hafifletiliyor. Lakin raporun hazırlandığı periyotta çatışmalarda rastgele bir hafifleme işareti yahut Hürmüz Boğazı üzerinden akışların toparlanması için net bir vakit çizelgesi görülmediği için, mart iddiası ve sonrası yüksek bir belirsizlik düzeyi taşıyor.”
Öte yandan, rapora nazaran, global petrol arzı şubatta günlük 380 bin varil artarak 106 milyon 870 bin varile yükseldi.
Aynı devirde, OPEC kümesinin ham petrol arzı evvelki aya nazaran günlük yaklaşık 340 bin varil artarak 29 milyon 630 bin varil olarak hesaplandı.
OPEC’in doğal gaz sıvıları üretimi de 40 bin varil artışla 5 milyon 750 bin varile çıktı. Böylelikle kümenin toplam petrol arzı 35 milyon 380 bin varil oldu.
OPEC dışı ülkelerin günlük petrol üretimi ise birebir devirde yaklaşık 10 bin varil artarak 71 milyon 500 bin varil düzeyine yükseldi.
IEA, global petrol arzının bu yıl 1 milyon 110 bin varil artarak ortalama 107 milyon 230 bin varile ulaşmasını öngörüyor.
IEA, bu yıla ait global günlük petrol talebi artış öngörüsünü ise 205 bin varil aşağı taraflı revize etti.
Buna nazaran, global talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 644 bin varil artarak 104 milyon 766 bin varile çıkması bekleniyor.
Ajans, bir evvelki raporunda talep artışını yaklaşık 849 bin varil olarak öngörmüş, toplam tüketimin ise 104 milyon 872 bin varile ulaşacağını kestirim etmişti.
IEA, global petrol talebi büyüme iddialarını ABD-İsrail ve İran savaşı nedeniyle mart ve nisan ayları için de geçen ayki kestirime nazaran günlük ortalama 1 milyon varil düşürdü.
Bu düşüş varsayımlarında Orta Doğu’da yaygın uçuş iptalleri ve LPG arzındaki büyük çaplı aksaklıkların tesirli olduğu vurgulanan raporda, “Artan petrol fiyatları ve global iktisada ait bilinmeyen görünüm, kestirimler üzerinde ek riskler oluşturuyor.” tabirlerine yer verildi.
OECD dışı ülkelerde petrol talebinin bu yıl 684 bin varil artışla 58 milyon 924 bin varile ulaşması öngörülürken, OECD ülkelerinde talebin 40 bin varil düşüşle 45 milyon 843 bin varil düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor.
