İsrail yönlendirmesiyle ABD’nin İran’a karşı başlattığı savaş birinci ayını geride bıraktı. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla tetiklenen yakıt krizinin küresel enerji piyasalarına etkisi giderek derinleşirken, gelişme adeta bir “enerji pandemisi”ne dönüşüyor. Kriz ilk olarak kendini Güneydoğu Asya ülkelerinde hissettirirken, çözümün sağlanamaması sonucu Batılı ülkelerde de kaotik görüntüler görülmeye başlandı.
İspanya, artan fiyatlara karşı KDV indirimiyle müdahale ederken, bu durum sınır bölgelerinde yaşayan Fransa ve Portekiz vatandaşlarının da ucuz yakıt için ülkeye akın etmesine neden oldu. Ortadoğu’daki çatışmaların yarattığı küresel enerji krizinden ötürü son bir ayda İspanya’da akaryakıt fiyatlarındaki artışlar yaklaşık yüzde 20’ye ulaşırken, hükümetin 20 Mart’ta aldığı ve 22 Mart’ta yürürlüğe giren kararname ile fiyatlar düştü. İspanyol basınındaki haberlere göre akaryakıttaki KDV oranı yüzde 21’den yüzde 10’a düşürüldü. Portekiz Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ise akaryakıttaki KDV’de uygulanan indirimin şu an için “süresiz devam edeceği” belirtildi.
Krizin Avrupa’daki en sert yansımalarından biri Fransa’da görüldü. Başkent Paris’te kamyon şoförleri, hızla yükselen akaryakıt fiyatlarını protesto etmek için eylem düzenledi. Trafiği yavaşlatarak seslerini duyurmaya çalışan sürücüler, hükümetten destek ve sübvansiyon talep etti. Artan maliyetlerin taşımacılık sektörünü sürdürülemez hale getirdiği vurgulandı.
Somali ve Mısır gibi ülkelerde ise halk doğrudan etkileniyor. Uzun kuyruklar, karartmalar ve enerji tasarrufu önlemleri günlük hayatın parçası haline geldi. Kahire yönetimi önlemler kapsamında ticari işletmeler, restoranlar, alışveriş merkezleri, sinema ve tiyatrolar ile düğün salonları saat 21.00’de kapatıldı. Hükümet, perşembe ve cuma günleri ile resmi tatil ve bayram günlerinde kapanış saatinin 22.00 olacağını duyurdu. Somali’de savaş öncesinde litre fiyatı 0,65 dolar seviyesinde olan akaryakıt fiyatı, saldırıların başlamasıyla 1,5 dolara kadar yükseldi. Artan fiyat artışları nedeniyle son günlerde özellikle toplu taşıma aracı olan “bajaaj (tuk tuk)” sürücüleri gösteriler düzenlerken benzinliklerde uzun kuyruklar oluştu. Hükümetin önlemleriyle yakıt fiyatlarında göreceli düşüş yaşandı.
Krizden en çok etkilenen bölgelerin başında gelen Güneydoğu Asya’da ise enerji ithalatının yaklaşık yüzde 90’ını dışarıdan karşılayan Filipinler, acil önlem olarak Rusya’dan 2,48 milyon varil ham petrol satın aldı. ABD’nin bölgedeki en yakın müttefiklerinden Filipinler’de Ferdinand Marcos Jr. yönetimi ayrıca, enerji arzını güvence altına almak için Çin ile tartışmalı Güney Çin Denizi’nde ortak enerji projelerini yeniden gündeme alabileceğinin sinyalini verdi. Bangladeş de savaşın yol açtığı yakıt ve enerji krizi nedeniyle kamu çalışanlarının ofislerinde elektrik ve yakıt tasarrufuna yönelik talimatlar yayınladı.
Öte yandan Brent petrol, mart ayı boyunca yaklaşık yüzde 60 artarak varil başına 116 dolar seviyesine ulaştı. Bu artış, 1990 Körfez Savaşı döneminden bu yana görülen en keskin yükseliş olarak kayda geçti. Uzmanlar, fiyatların daha da yukarı çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
