Dördüncü haftasına giren savaşta ABD Başkanı Donald Trump, artan enerji fiyatları, İran’ın füze ve insansız hava aracı tehdidinin Körfez ülkeleri ve İsrail üzerinde devam etmesi nedeniyle sıkıntı yaşıyor. Trump, dün üst üste yaptığı açıklamalarla, İran ile yoğun müzakereler yürütüldüğünü hatta 15 madde üstünde anlaşmaya varıldığını savundu. Açıklamalar, Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için verdiği 48 saatlik sürenin sona ermesine dakikalar kala, “müzakerelere şans vermek amacıyla” beş gün ek süre tanıdığını ilan etmesinin hemen ardından geldi. ABD Başkanı’nın söz konusu açıklamasını ABD’de piyasaların açılmasından hemen önce yapması dikkat çekti. Trump’ın müzakere açıklaması, “ABD Başkanı İran Savaşı’ndan çıkış arıyor” değerlendirmesine sebep oldu. Amerikan medyası, Trump’ın herhangi bir politikasına karşı güçlü bir dirençle karşılaştığında geri adım atmasını, TACO “Trump Always Chickens Out (Trump her zaman kaçar)” ifadesiyle formüle ediyor.
Trump, dün ABD merkezli Truth Social sosyal medya platformu hesabından yaptığı çarpıcı açıklamada “ABD ve İran’ın, Ortadoğu’daki düşmanlıklarımızın tam ve kesin bir şekilde çözümü konusunda son 2 günde çok iyi ve verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini bildirmekten memnuniyet duyuyorum” dedi. ABD Başkanı mesajında, “Bu derinlemesine, detaylı ve yapıcı görüşmelerin tonuna ve havasına dayanarak, devam eden toplantı ve görüşmelerin başarısına bağlı olarak, Savaş Bakanlığına İran enerji santrallerine ve enerji altyapısına yönelik her türlü askeri saldırıyı 5 günlük bir süre için erteleme talimatı verdim” sözlerini kullandı.
Trump mesajının hemen ardından Fox Business Network’e telefonla bağlanarak verdiği röportajda, Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner ile muhatapları arasındaki son görüşmelerin önceki gece gerçekleştiğini bildirerek, “İran anlaşma yapmayı çok istedi” dedi. Trump daha sonra havaalanında konuştu. ABD Başkanı, İran’la “iyi görüşmelerin” yapıldığını, bazı önemli konularda uzlaşma sağlandığını, görüşmelerin gidişatına göre çatışmanın bitebileceğini söyledi. Yedioth Ahronoth’a konuşan İsrailli yetkili, ABD’nin İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile temas halinde olduğunu ancak sürece ilişkin İsrail’in bilgilendirilmediğini ileri sürdü. Aynı yetkili Trump’ın İran’a saldırıları 9 Nisan’da bitirmeyi planladığını iddia etti.
Trump, “Biz de onlar da anlaşma yapmak istiyoruz, telefonda konuşabilirim, İran’ın üst düzey liderliği ile görüştük, Mücteba Hamaney’den haber almadık, yaşıyor mu öldü mü bilmiyorum. Onun öldürülmesini istemiyorum. Ama Hamaney’in oğlunu lider olarak görmüyorum. Ortadoğu’da barış istiyoruz, nükleer silah istemiyoruz. Anlaşma olursa İran için ve bölge için çok iyi olurdu. İsrail, şimdi sahip olduğumuz durumla ilgili mutlu olacaktır. İran’ın petrolden herhangi bir para kazandığını sanmıyorum” yorumunda bulundu.
“Bir anlaşmayı garanti edemem, İranlıları ben aramadım, onlar aradı. Ama eğer anlaşma yaparsak zenginleştirilmiş uranyumu almamız çok kolay olacak. İran’ın telekomünikasyonu yok, büyük iletişim eksiklikleri var” değerlendirmesini yapan Trump, uzlaşılan 15 noktanın olduğunu söyledi ve İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağında anlaştıklarını ileri sürdü.
Axios haber sitesi de Trump’ın açıklamalarının ardından yayınladığı haberinde taraflar arasındaki görüşmelerin iki gündür sürdüğünü belirtti. Axios’a konuşan ABD’li bir kaynağa göre, Türkiye, Mısır ve Pakistan son iki gündür taraflar arasında mesaj trafiğini yürütüyor. Kaynak, söz konusu üç ülkenin dışişleri bakanlarının, ABD Başkanı’nın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti. Axios’a konuşan İsrailli bir kaynak ise İran Meclis Başkanı Bakir Kalibaf’ın Kushner ve Witkoff ile Pakistan’da görüşebileceğini iddia etti.
Trump’ın müzakere mesajının ardından eski Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent, X hesabından yayınladığı mesajla, ABD Başkanı’na “İsrail’i dizginle” mesajı verdi. Kent mesajında, “Birinci adımda gerilimi düşürmek için öncelikle İsrail’in sınırlandırılması gerekir, aksi takdirde müzakere çabaları şu şekilde ilerler: ABD Başkanı kamuoyu önünde gerilimi düşürme çağrısı yapar. İsrail, müzakereleri sabote etmek ve bizim müzakere gücümüzü zayıflatmak için büyük saldırılar düzenler. Savaş hızlanır” ifadelerini kullandı.
İsrail ordusundan ilk yapılan açıklamada Trump’ın İran ile müzakere yürüttükleri açıklamasına atıfla siyasi kademe yeni talimat verene kadar İran’a saldırıları sürdüreceği mesajı verdi. Netanyahu ise Trump’la konuştuğunu belirterek, “Savaşın hedeflerine ulaşmayı sağlayan bir anlaşma çıkarlarımızı koruyacaktır” açıklamasında bulundu. Öte yandan İran, ABD ile doğrudan veya dolaylı hiçbir iletişim olmadığını belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı ise Trump’ın açıklamalarına, “Amacı enerji fiyatlarını düşürüp askeri planlar için vakit kazanmak. Tahran ile Washington arasında bir görüşme yok” dedi. Amerikalıların bizzat irtibatta olduklarını söylediği Kalibaf da müzakere iddialarını yalanladı. Kalibaf, “ABD ile hiçbir müzakere yapılmadı ve sahte haberler, finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek ve ABD ile İsrail’in içine saplandığı bataklıktan kurtulmak için kullanılıyor” dedi.
